Sanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 1

18. yüzyıl, Batı dünyasında birçok kırılmanın yaşandığı bir dönemdir. Sanayi devriminin kıvılcımlarının atıldığı bu yüzyılda, başta İngiltere olmak üzere, Avrupa ülkeleri endüstriyel ve iktisadi anlamda birçok atılım yaptı. Öyle denilebilir ki bugünkü Avrupa refahının kökleri 18. ve 19. yüzyıllara kadar uzanıyor. Batılı ülkelerin yaşadığı endüstriyel bu kalkınmaya sanayi devrimi ismi verilmekte.

İngiltere’de başlayan Sanayi Devrimi, bütün sanayi kollarının eş zamanlı olarak büyümesiyle gerçekleşmedi. Devrimi ilk ateşleyen şey tekstil alanındaki atılımlardı. Tekstil sanayisinin olağanüstü büyümesi ve ülkeye kazandırdığı büyük ihracat gelirleri sayesinde daha sonra gerçekleşecek, demir – çelik, buhar, elektrik ve petrokimya atılımları finanse edilebildi. 1770 yılı içerisinde İngiliz ekonomisinde toplam payı %2.6 olan tekstilin payı, 1801 yılında %17’ye kadar yükseldi. 1770 ve 1790 yılları arasındaki müthiş sektörel büyüme hızının bu durumda etkisi büyük. Aşağıdaki tablo 1700 ve 1821 yılları arasında Birleşik Krallık’taki 3 temel sektörün büyüme yüzdeleri gösteriyor.

Sanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 1
Sektörel Büyüme Hızları (%). Kaynak: Yenilik İktisadı.

 

Tekstildeki Büyümenin Nedeni

Sanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 11780 – 1790 yılları arasında, tekstil sektöründe olağanüstü bir büyüme hızı yakalandığı görülüyor. Ekonomi ve bilim tarihi uzmanlarına göre, bu büyümenin nedeni, o dönemlerde ortaya çıkan icatlar. 1770’li yılların başında, İngiliz tekstilci Richard Arkwright, Jenny ismini verdiği bir makine üretti. Bir dokuma tezgahı olan bu makine elle çalışsa da kumaş üretiminde çok radikal bir artış sağladı. Jenny, ilk 10 sene Arkwright’e müthiş bir servet kazandırdı; ancak bu icatın, İngiliz tekstil sektörünü dünya hakimi kılması için yaklaşık on sene beklemek gerekti çünkü icadın patenti 1781 yılında sonra erecekti. Bu yıldan sonra hemen hemen bütün İngiliz kumaş üreticileri bu sistemi kullanmaya başladılar.

Richard Arkwright’in makinesi daha sonra diğer mucitler tarafından geliştirildi. Samuel Crompton adında bir mucidin geliştirdiği “Crompton Katırı” isimli alet, kumaş üretiminde yeni bir kırılma noktası oluşturdu. Bu icadın en önemli özelliği elle değil su gücüyle çalışıyor olmasıydı. Crompton Katırı ve daha sonra gelen icatlar, çok daha hızlı seri üretim yapmayı mümkün kıldı. İngiltere’deki tekstil sektörü o kadar büyümüştü ki 1820 yılında ülkenin sanayi üretiminin %60’ını kumaş üretimi oluşturuyordu. Seri üretimle birlikte düşen ürün fiyatları, diğer ülkelerin İngiltere ile rekabet edememesine ve İngiltere’nin dünyanın en büyük tekstil üreticisi haline gelmesine yol açtı. Sıradaki tablomuz, değişen üretim yöntemlerine göre 45 kg pamuğu işlemek için gerekli olan iş saati miktarlarını gösteriyor.

Sanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 1
Üretim Saatleri. Kaynak: Yenilik İktisadı.

Altyapı Çalışmaları

Daha önce de belirttiğimiz üzere, tekstil sektöründeki bu sert büyüme ve teknolojik gelişimler, diğer sektörlerde yaşanacak gelişmelerin ateşleyicisi olmuştu. Hemen hemen bütün sınai üretimin radikal bir şekilde artmasının sebeplerinden birisi de, tekstilden elde edilen gelirin önemli bir kısmının altyapı çalışmalarına harcanmasıdır. Aşağıdaki grafik, 1750 – 1810 yılları arasında, İngiltere’de, altyapı çalışmaları için harcanan parayı göstermekte.

Sanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 1
Kaynak: Yenilik İktisadı.

ASanayi Devrimi ve Ekonomik Refah 1rtan altyapı harcamalarını İngiltere Kralı değil, yerel lordlar ve orta sınıf finanse ediyordu. Bu durumun nedeni; lordların, İngiltere’nin çeşitli bölgelerinde ürettikleri tekstil ürünlerini ve köylerde çıkan kömür madenlerini, başta Londra olmak üzere tüm Avrupa şehirlerine rahatlıkla taşıyabilmekti. Tekstilin tetiklemesiyle ortaya çıkan bu altyapı çalışmaları, İngiltere’nin daha sonraki atılımlarında büyük rol oynamış ve İngiltere’yi sanayi devi haline getirmiştir. 1863 yılında hizmete giren Londra Metrosu’nun dünyanın en eski yeraltı ulaşım sistemi olması İngiltere’de gerçekleşen altyapı ve ulaşım devriminin en büyük göstergesidir

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu girin!
Lütfen isminizi girin